آمار حیرت‌انگیز سربازان فراری در سال‌های جنگ

جعفر شیرعلی نیا، محقق موضوع جنگ تحمیلی در کانال تلگرامی اش نوشت: ۲۳ تیر ۱۳۶۷ امام‌خمینی پس از مقاومت چندهفته‌ای در برابر اصرار مسئولان برای پذیرش قطعنامه ۵۹۸، با پذیرش قطعنامه موافقت کرد. هاشمی رفسنجانی آخرین دغدغه‌های امام برای پذیرش قطعنامه را در خاطرات اين روز، این‌گونه روایت کرده است: «‌امام نگران عدم وفای دشمن بودند و ناراحتی مردم حزب‌الله که احتمال اول را ضعیف و احتمال دوم را هم در مقابل خوشحالی بخش عظیمی از مردم و آثار مثبت صلح قابل‌تحمل دانستیم.»
۲۷ تیر ایران رسما قطعنامه را پذیرفت.
تاکید هاشمی بر خوشحالی بخش عظیمی از مردم جالب است و البته این پرسش وجود دارد که هاشمی از کجا دریافته که بخش عظیمی از مردم از پذیرش قطعنامه خوشحال خواهند شد؟ گذشته از این‌که تحلیل هاشمی درست است یا نه، او و دیگر مسئولان کشور در سال‌های جنگ، ادامه جنگ را نیز خواسته مردم معرفی می‌کردند.
یکی از عبارت‌های پرتکرار در ادبیات سیاسی و اجتماعی تاریخ ایران، خواسته مردم است و زیاد شنیده‌ایم که بسیاری از مدیران در پاسخ علت برخی کارها توضیح می‌دهند که این خواسته مردم است و… اغلب معلوم نیست تشخیص نظر مردم بر اساس کدام روش تعیین شده است.
در سال‌های جنگ و پس از آن بر مردمی‌بودن جنگ تاکید زیادي شده و هنوز فضای دهه شصت به گونه‌ای تصویر می‌شود که گویا کسی مخالف ادامه جنگ نبوده و مردم یک‌صدا پشتیبان جنگ بوده‌اند.
در همان سال‌های جنگ نشانه‌های زیادی وجود داشت که نشان می‌داد موضوع هم‌صدایی همه مردم برای ادامه جنگ قابل‌تردید است.
بر اساس گزارش روزشمار جنگ مرکز مطالعات سپاه، ۳۰ مهرماه ۱۳۶۵ رادیو بی‌بی‌سی گزارش داد که دولت یونان می‌گوید هزاران ایرانی در مرز ترکیه با یونان سرگردانند. این رادیو به نقل از روزنامه ملیت ترکیه می‌گوید: «تعداد پناهندگان موجود در ترکیه ۶۰۰ هزار تا یک‌میلیون نفر تخمین زده می‌شود. بسیاری از اين افراد از خدمت سربازی فرار می‌کنند اما از آن‌جا که به خاطر خودداری از رفتن به سربازی نمی‌توانند گذرنامه بگیرند ناچارند گذرنامه جعلی به دست بیاورند.» (مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه، روزشمار جنگ، ج۴۴، ص۴۳۴)
سردار غلامعلی رشید از فرماندهان ارشد در جنگ و از فرماندهان ارشد ستاد کل نیروهای مسلح در حال حاضر، در مصاحبه با خبرگزاری فارس آمار ۶۰۰ هزار سرباز فراری در جنگ را تاييد می‌کند. (منتشر شده در ۵ مهر ۸۷)
در یکی از گزارش‌های سپاه استان کرمان در آبان ۶۶ آمار مشمولانِ فراری، تنها در این استان حدود ۳۰ هزار نفر برآورد شده است. (مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه، روزشمار جنگ، ج۵۱، ص۸۴۷)
این آمار مربوط به زمانی است که بیش از یک سال از تصويب طرح دستگیری مشمولان فراری گذشته است. طرحی که ۲۶ فروردین ۶۵ در مجلس تصویب شده بود. سپاه، کمیته، ‌ژاندارمری و شهربانی موظف بودند مشمولان غایب را دستگیر كنند. مجازات‌ها هم سنگين بود؛ يك تا سه سال حبس تعليقي براي كساني كه براي بار دوم فرار كنند و يك تا سه سال حبس براي كساني كه به اين افراد شغل می دادند.
با تمام تبلیغات و فشاری که صرف جذب نیرو برای عملیات کربلای ۵ شد، این عملیات در زمستان ۱۳۶۵ با ۲۱۰ هزار رزمنده انجام شد که بنا به اسناد سپاه، ۲۷ هزارشان پاسدار بودند. ۶۶ هزار نفر سرباز و ۱۲۰ هزار نفر بسیجی. (مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه، روزشمار جنگ، ج ۴۷، ص ۲۰۶)
اين در ‌حالی است ‌که فرماندهان به دنبال جذب چند برابر این نیرو برای عملیات سرنوشت‌ساز این سال بودند.
درست است که بار جنگ و جنگیدن بر دوش مردم بوده و از این لحاظ جنگ هشت‌ساله یکی از مردمی‌ترین جنگ‌های دنیا است اما نمی‌توان گفت جنگ در تمام اين سال‌ها به‌ویژه پس از فتح خرمشهر خواسته تمام مردم ایران بوده است. آمار حدود ۲۱۰ هزار نیرو برای عملیات بزرگ سال ۶۵، در برابر آمار تقریبی سربازان فراری نسبتِ یک‌سوم را نشان می‌دهد که نکات بسیاری در مقايسه این آمار نهفته است. این را هم در نظر بگیرید که گاه چند نفر از یک خانواده در جبهه می‌جنگیدند اما این احتمال که چند نفر در یک خانواده همزمان سرباز باشند زیاد نیست. یعنی نسبت خانواده‌هاي درگير با پديده سرباز فراري عدد بسیار بزرگی را نشان می‌دهد. البته آمار مهاجران قانونی از کشور نیز قابل‌تامل است.
نکته جالب این‌جاست که این جمعیت قابل‌توجه از مردم کشور، چندان صدایی در فضای رسانه‌ای آن روزها نداشتند. اگر مسئولان صلاح نمی‌دانند که گاهی صدای مخالفان رسانه‌ای شود اما باید آمارهای این‌چنینی، آن‌ها را درباره خواسته مردم با پرسش‌هایی رو‌به‌رو کند تا با قاطعیت از خواسته مردم حرف نزنند. اگر این نشانه‌ها در ذهن مسئولان سوال‌ها و تردیدهایی ایجاد می‌کرد، شاید پذیرش قطعنامه و پایان جنگ در شرایط بسیار بهتري برای ایران رقم می‌خورد و این‌قدر تلخ و تاریک مجبور به پذیرش قطعنامه نمی‌شدیم.

تاریخ درج مطلب: چهارشنبه، ۱۸ جولای، ۲۰۱۸ ۳:۵۶ ب.ظ

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

× 6 = 42