خاطراتی از تیزهوشی هاشمی رفسنجانی در سیاست!

سید حسین موسویان، سفیر سابق ایران در آلمان و مذاکره کننده ارشد هسته ای در دوران اصلاحات که این روزها پژوهشگر دانشگاه پرینستون نیز است، خاطرات جالبی از سال های همکاری با آیت الله هاشمی رفسنجانی دارد.
او در یادداشتی، خاطرات جالبی از تیزهوشی مرحوم ایت الله هاشمی به زبان آورده که برای نخستین بار است، مطرح می شود.
موسویان در این یادداشت نوشته است: ایام سالگرد آیت الله هاشمی است. در این یكسال بسیاری در مورد شخصیت و خدمات این مرد بزرگ نوشتند و گفتند اما هنوز تا ادای حق مطلب، فاصله زیاد است. همه متفقند كه او در زمره چند شخصیت اول تاریخ ٣٨ ساله انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی است. اما نكته مهمتر جایگاه ایشان در تاریخ روحانیت شیعه است.
روحانیت تشیع در طول تاریخ خود فقهاء، عرفا، فیلسوفان، مجتهدین و مراجع عظیم الشأن بسیاری بخود دیده است اما چهره هایی كه بتوان آنها را در زمره سیاستمداران بزرگ تاریخ سیاست، كشورداری و دیپلماسی جهانی ثبت كرد، بسیار كم دارد زیرا كه حوزه های علمیه شیعه در طول تاریخ خود عمدتا مركز فراگیری علوم دینی بوده و نه علوم سیاسی، كشورداری و دیپلماسی.
مرحوم ایت الله هاشمی رفسنجانی جزء نادر شخصیتهای تاریخ روحانیت تشیع است كه براساس استانداردهای جهانی، بدون اینكه درس سیاست و كشورداری خوانده باشد، از نوابغ سیاسی جهانی تلقی میشود.
مرحوم گنشر كه برجسته ترین وزیر خارجه آلمان بعد از جنگ جهانی دوم است، بعد از یك ملاقات ٩٠ دقیقه ای با مرحوم ایت الله هاشمی درسال ٧٠-١٣٦٩به من گفت كه در طول ١٦ سال مدیریت دستگاه دیپلماسی المان با برجسته ترین روسای جمهور عالم ملاقات كرده ام اما رییس جمهوری به تیزهوشی آقای هاشمی ندیده ام.
در ایامی كه مدیر كل اروپای وزارت خارجه بودم، در اواخر دهه ٦٠، بهمراه یكی از وزرای صنعتی به دیدار آقای هاشمی رفتیم. كمیسیون مشترك اقتصادی ایران و اطریش در وین را در پیش داشتیم. وزیر مذكور كه رییس كمیسیون مشترك بود، یك گزارشی از كلیه پروژهای صنعتی جدید، در دست اجراء و یا نیمه تمام كشور بصورت جدول و در قالب یك كتابچه ای تقدیم كرد كه شامل صدها پروژه كوچك و بزرگ در اقصی نقاط كشور بود و قرار بود به طرف اطریشی ارائه شود تا انتخاب كنند. آقای هاشمی كتابچه ای كه شاید حدود یكصد صفحه جدول آماری از پروژه ها بود را ظرف چند دقیقه تورق كرد و به وزیر فرمود این گزارش شما اشتباهات زیادی دارد و سپس نمونه هایی از اشتباهات در مورد درصد پیشرفت و میزان ارزبری چند پروژه را نشان وزیر داد. وزیر گیج و مبهوت و شرمنده از اتاق رییس جمهور بیرون آمد و از دفتر رییس جمهور به معاونینش زنگ زد و تك تك ایرادات آقای هاشمی را سوال كرد. معاونین مربوطه حضور ذهن نداشتند. وزیر گفت من اینجا می نشینم تا بررسی كنید و جواب دهید. مدتی طول كشید تا جواب دادند و نهایتا تمام ایرادات آقای هاشمی را بدون استثناء تایید كردند. وزیر با فریاد پشت تلفن به معاونینش گفت كه شش ماه است همه با هم جدول آماری پروژه های كشور را در آورده ایم و درشورای معاونین بررسی كرده ایم اما آقای هاشمی با یك تورق چند دقیقه ای فهمید كه ما گند زده ایم! آقای وزیر كه بقدری عصبانی بود و نای بلند شدن نداشت، رو به من كرد و گفت: این شیخ از عجائب خلقت است. حضور ذهن و تسلطش بر امور صنعتی و اقتصادی و وضعیت پروژه ها از من و همه وزرای صنعتی و اقتصادیش بیشتر است بطوریكه هروقت نزد او آمدیم، شرمنده از اتاقش خارج شدیم.
در ایام سفارتم در آلمان، روزی صبح سحر از دفتر صدراعظم آلمان تماس گرفتند و احضارم كردند. گیج و نگران رفتم. وزیر صدراعظم هنگام ورود با من دست نداد! در حالی كه روی صندلی نشستم، او راه میرفت و سیگار میكشید! بعد از چند دقیقه گفت شما دیشب خواب كردید و من تمام شب را بخاطر شما در این اتاق بیدار ماندم. دیشب نیروهای ناتو كشتی ایران كلاهدوز را در بندر انتورپ بلژیك توقیف و محموله خمپاره یا موشك به مقصد آلمان را كشف و ضبط كرده اند. انگاه با لحنی تند از من پرسید چرا دست از این كارها برنمیدارید؟
من كه واقعا روحم از این ماجرا خبر نداشت، جزئیات واقعه را از او پرسیدم. در نهایت هم او به من گفت كه آمریكاییها این موضوع را كشف و ضبط كرده اند، كار از دست آلمان خارج است، این كار به معنی تهدید خاك ناتوست و ممكن است كشورهای عضو ناتو جملگی سطح روابط دیپلماتیك را با ایران كاهش دهند. اخر جلسه هم به من گفت: ضمنا شما هم از این به بعد میتوانید در آلمان با همسرتان در اقامتگاهتان والیبال بازی كنید چون احدی از مقامات این كشور با شما ملاقات نخواهد كرد تا تكلیف این موضوع روشن شود. در حقیقت با زبان محترمانه گفت كه ماموریتتان خاتمه یافته است!
عازم تهران شدم. به دیدار آقای هاشمی رفتم. قبل از اینكه حرفی بزنم فرمود: میدانم برای چه آمده اید. من سفر استان فارس بودم. خدمت مقام معظم رهبری رسیدم. فرمودند گزارش سفر استان فارس بماند برای بعد. هرچه سریعتر و قبل از هر كاری، موضوع خمپاره را بیگیری و روشن كنید. دیروز هم در جلسه شورایعالی امنیت ملی بحث کردیم و هیچکس چیزی نمیدانست. بنابراین برای رهبری، شورای عالی امنیت ملی و من این مهمترین دستور كار است تا مشخص شود عوامل این خیانت به منافع و امنیت ملی كشور از خارج هستند یا از داخل چون ما تردید نداریم این اقدام توطئه ای علیه امنیت ملی ایران است. خدمتشان عرض كردم كه من دیگر به آلمان برنمیگردم چون در عمرم اینقدر تحقیر نشده بودم كه یك مقام خارجی به من بگوید برو با همسرت در منزل والیبال بازی كن!
آقای هاشمی فرمود تكلیف شرعی شماست كه هر چه زودتر برگردید و قبل از اینكه این باد به طوفانی در روابط خارجی ما تبدیل شود، آنرا مهار كنید. این موضوعی است كه آمریكاییها و صهیونیستها میتوانند بر آن سوار شده، كل روابط ما با جهان غرب را معلق و حتی با اقدامات ایذایی بین المللی، روند بازسازی كشور بعد از جنگ را معلق كنند. امیدمان بعد از خدا به شماست. لذا فورا برگردید و تلاش كنید تا بحران پیش رو مدیریت شود. توقع مقام معظم رهبری هم همین است و لذا برای اینكار اختیار كامل به شما میدهم. برای یافتن راه حل مفصل مشورت كردیم، همراه با آقای دکتر ولایتی و آقای دکتر محمود واعظی فرمولی را جمعبندی كردیم كه با اجرای آن بحران مهار و مدیریت شد.
در این مقاله قصد تشریح كم و كیف فرمول مذكور را ندارم اما همین مقدار بگویم كه اجرای آن نیازمند یك مجموعه سلسله اقداماتی سریع و شجاعانه در سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی بود كه بدون همت، پیگیری، تدبیر، ریسك پذیری و مدیریت مستقیم آقای هاشمی هرگز به نتیجه نمی رسید. درخلال این پروسه، از نزدیك شاهد بودم كه او از یك تیزهوشی باورنكردنی در تشخیص معادلات بین المللی برای مدیریت چنین بحرانهایی در عالم دیپلماسی برخوردار است.
من باور دارم كه او نه تنها از مدیران سیاسی كم نظیر تاریخ معاصر ایران بلكه افتخار تاریخ روحانیت تشیع است. خدایش او را رحمت نموده و به بازمانده گان سیاسی كشور هم لیاقت ثبت این افتخار در تاریخ سیاست ایران و جهان را عطاء فرماید.

منبع: پایگاه انتخاب

تاریخ درج مطلب: دوشنبه، ۱۵ ژانویه، ۲۰۱۸ ۱۲:۳۱ ب.ظ

دسته بندی: خاطرات سیاسی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 + 2 =