خاطرات دیپلماتیک سیدمحمد صدر از دوران اصلاحات؛ درخواست برخورد قاطع با قذافی/ توصیه مهم رهبری به سیدحسن نصرالله/ تلفنی مشکوک برای دیدار با یک آمریکایی.

سید محمد صدر، دیپلمات ایرانی، مشاور سید محمد خاتمی و مشاور ارشد محمدجواد ظریف است. صدر که مانند بسیاری از دیپلمات‌های پس از انقلاب از دانشکده پزشکی در رشته داروسازی فارغ‌التحصیل شده است پس از انقلاب اسلامی وارد عرصه اجرایی کشور شده و در سال‌های ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۳ در دوره اصلاحات معاونت امور کشورهای عربی و آفریقایی وزارت امور خارجه را بر عهده داشته است.
سید محمد صدر در حکم جدید رهبر معظم انقلاب هم به‌عنوان سومین دیپلمات به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمده است، هرچند که با دیگر دیپلمات‌های مجمع یعنی سعید جلیلی و علی اکبر ولایتی تفاوت دیدگاه بنیادین دارد.
«خروج از انزوا» خاطرات سید محمد صدر در طول سال ۱۳۷۷ و سومین کتاب در چارچوب خاطرات شفاهی سیاست خارجی است که به مدد یادداشت‌های روزانه و اسناد وزارت خارجه خروج ایران از انزوا، کاهش کدورت‌ها و عبور از بحران‌های منطقه‌ای برمدار اقتدار جمهوری اسلامی ایران را روایت می‌کند. صدر این دوره را  دوران تغییر و چرخش گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران توصیف می‌کند، تغییری که به پیشگامی سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهوری وقت بر پایه گفت‌وگوی تمدن‌ها، تنش‌زدایی و همکاری برای دفاع از منافع ملی صورت گرفت.
بخش هایی خواندنی از جلد اخیر خاطرات سید محمد صدر از نظر مخاطبان می گذرد:

خاتمی خواهان برخورد رسمی با قذافی بود

موضوع ناپدید شدن امام موسی صدر همواره به عنوان یک موضوع بازدارنده در روابط ایران و لیبی مطرح بود. از نظر ایران ناپدید شدن این چهره دوست داشتنی و بزرگ جهان اسلام، آن هم در زمانی که ایشان به دعوت عالی ترین مقام کشور، یعنی معمر قذافی به آنجا سفر کرده بود، هیچ دلیل قانع کننده ای نداشت.
با روی کار آمدن دولت اصلاحات توجه ویژه ای به ناپدید شدن ایشان شد، چرا که میان امام موسی صدر و طیفی از نزدیکان آقای خاتمی قرابت و همفکری خاصی وجود داشت و طبیعتا روی کار آمدن این دولت نمی توانست سیاست کشورمان نسبت به لیبی را دستخوش برخی تحولات قرار ندهد.
چگونگی برخورد با این موضوع از سوی دولت آقای خاتمی نیز یک مشکل بود زیرا روابط دو کشور علیرغم این موضوع  تلخ، خصوصا در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران همواره خاص و ویژه بوده است.
بر اساس نظرات آقای خاتمی، پرونده امام موسی صدر اهمیت پیدا کرد و در همین چارچوب دو نامه جداگانه از ریاست جمهوری به وزارت امور خارجه ارسال شد. جلسه ای با حضور کارشناسان معاونت امور کشورهای عربی و آفریقایی تشکیل شد و موضوع مفقود شدن امام موسی صدر مورد بررسی قرار گرفت. در این جلسه مطرح شد که هدف از این اقدام چیست؟ اگر هدف حقیقت یابی است که حقیقت معلوم است. حقیقت این است که قذافی مجرم اصلی است و امام موسی صدر را یا به شهادت رسانده یا اینکه محبوس کرده است. در صورتی که در این جهت پیش برویم باید با خود قذافی برخورد کنیم. اما اگر هدف پایان دادن به ابهام مسئله و بستن پرونده امام موسی صدر است، شریک جرم خواهیم شد و خون او را پایمال خواهیم کرد.
وقتی مطلب را با دکتر خرازی مطرح کردم ایشان معتقد بودند باید یک کار اطلاعاتی دقیقی انجام شده و پس از آن طرحی ارائه شود.
نزد آقای خاتمی رفتم و مسئله را توضیح دادم. ایشان گفت:«من به هیچ عنوان به کار اطلاعاتی اعتقاد ندارم. هدف من برخورد رسمی و مستقیم با قذافی است به این صورت که نماینده ای ویژه به لیبی اعزام کرده و از قذافی بخواهیم وضعیت امام موسی صدر را مشخص کند. این ظلم بزرگی است که یک روحانی عالی مقام شیعه را بدزدند و هیچ اتفاقی هم نیفتد. این مسئله در دنیا تقریبا بی سابقه است. من با مقام رهبری هم صحبت کرده ام و ایشان گفته اند موضوع را پیگیری کنید و هر اقدامی اصلاح می دانید انجام دهید. ولی حالا که رئیس جمهوری هستم نمی توانم درباره این ظلم بی تفاوت باشم. ما باید همیشه از لیبی طلبکار باشیم و این موضوع در دستور کار روابط ما با لیبی قرار داشته باشد. ما با اینکه با سوریه صمیمی تر هستیم اما از وام های اعطایی نگذشتیم و هر چند وقت یکبار این موضوع را مطح می کنیم و موضوع امام موسی صدر خیلی مهم تر از وام های سوریه است.  باید به قذافی گفته شود که رئیس جمهور ایران پیگیر جدی این موضوع است و اگر پاسخ روشنی داده نشود  موضوع را در سازمان کنفرانس اسلامی یا یک دادگاه بین المللی دنبال می کنیم. من موضوع را مجددا با آیت الله خامنه ای مطرح می کنم تا بدانم تا چه حدی پیش برویم.»
در نهایت مقرر شد که وزارت امور خارجه طرح هایی را جهت پیگیری موضوع ارائه کند  و به آقای خاتمی ارائه دهد تا ایشان یکی از آنها را جهت اقدام و پیگیری انتخاب کند.

نگذارید در حزب‌الله انشقاقی به وجود بیاید

روز سه شنبه مورخ ۱/۲/۷۷ سید حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان در دفتر رهبری با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ملاقات کرد. در این دیدار آقای نصرالله ابتدا گزارشی از آخرین وضعیت حزب‌الله لبنان و اسرائیل کرد که درواقع خلاصه مطلب ارائه‌شده در ملاقات با این‌جانب بود. سپس آیت‌الله خامنه‌ای مطالبی بیان داشتند که به بخش‌هایی از آن اشاره می‌شود: در مجموعه لبنان به هیچ‌کس به‌اندازه شما اعتماد ندارم. هم به دین و هم به عقل شما عقیده دارم. باید به‌گونه‌ای عمل کنید که مشکل خواص را حل کنید و نگذارید انشقاقی در حزب‌الله به وجود بیاید. کاری کنید که اگر خدایی ناکرده انشقاقی در حزب‌الله به وجود آمد بتوانید به خدا بگویید که ما نکردیم. لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفسًا إِلّا وسع‌ها…
در خصوص شیخ صبحی طفیلی، شما را از خودم اخبر می‌دانم. من به اخراج او از حزب‌الله اعتقاد نداشتم و معتقد بودم این اخراج شروع یک ماجرا است. ولی شما شاهد بودید و من غایب. الآن مواظب همین دوستانی باشید که هستند.
مسائل ایران ابعاد غیرقابل‌تصور دارد. باو جود همه فتنه‌ها، لطف الهی نگذاشته تا مشکل جدی پیش بیاید. من احساس می‌کنم که گاهی نمی‌توانم کاری انجام دهم اما دست غیبی ما را کمک می‌کند. این‌یکی از حقیقی‌ترین حقایق است که خدا ما را کمک می‌کند. من ایرادی که به آقای فضل‌الله داشتم راجع به عقیده‌اش نبود، بلکه طرح آن عقاید را به صلاح نمی‌دانستم. مثل طرح نظر ایشان در مورد حضرت زهرا سلام‌الله علیها.
حضرت آیت الله خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به سید حسن نصرالله گفتند: وقتی برای خدا کار می‌کنید هیچ نگران نباشید. احساس خستگی هم نکنید. اگر شما خسته شوید ما هم خسته خواهیم شد. نشاط شما به ما نشاط می‌دهد.
مقام معظم رهبری سپس تأکید کردند که شبهات شیخ صبحی باید برطرف شود. ایشان در پایان سخن خود آقای نصرالله را خطاب قرار داده و گفتند:
در گذشته مسئول کار شما در وزارت امور خارجه آقای شیخ السلام بود که خیلی به شما علاقه داشت و الآن آقای صدر است که ایشان هم به شما و حزب‌الله بسیار علاقه‌مند است و من از اینکه ایشان مسئول این کار است خوشحال هستم، بنابراین باهم کار کنید و مسائل را پیش ببرید.

سلطان قابوس و دفاع از حقوق زنان

به دعوت رئیس مجلس عمان، آقای ناطق نوری، رئیس مجلس شورای اسلامی به همراه یک هیئت متشکل از نمایندگان مجلس، آقای جهانگیری، وزیر معادن و فلزات، آقای خاجی، مدیر کل خلیج فارس و آقای خاموشی رئیس اتاق بازرگانی عازم عمان شدیم.
جهت ملاقات با سلطان قابوس با دو بالگرد به شهر صحار که در ۲۰۰ کیلومتری مسقط قرار داشت برده شدند. این شهر هم در کنار دریای عمان قرار داد و یکی از سه منطقه محل اقامت سلطان قابوس است. ظاهرا سلطان قابوس در  طول سال در مسقط، صحار و ظفار اقامت می گزیند.
در این ملاقات ابتدا ناطق نوری به روابط بسیار خوب دو کشور پرداخت و ضمن اظهار از این روابط به امضای پیمان دوستی بین دو کشور اشاره کرد.
سلطان قابوس هم اظهار داشت:«مایلم تاکید کنم که روابط ایران و عمان دیرینه است و ریشه در تاریخ دارد. من روابط سیاسی کنونی را مورد تقدیر قرار می دهم ولی لازم است به فرداهای بهتری فکر کنیم. شما گوی سبقت را از ما ربوده اید و در موقع وجود مشکل به ما کمک کردید و ما هم وظیفه خود می دانیم که از شما دفاع کنیم. در مورد مجلس شورا ما دائما فکر می کنیم و هر کاری که صلاح مردم عمان باشد انجام می دهیم. ما پایبند به جوهر اسلام هستیم نه کارهای سطحی. در خصوص مشارکت زنان در جوامع اسلامی معتقد هستیم که اجحاف در گذشته مربوط به تفکر غلط است و ربطی به اسلام ندارد. تبادل نظر و انجام سفر باعث رشد روابط می شود و امیدوارم که در دیدارها صادقانه و صریح صحبت کنیم.
پس از سخنان سلطان قابوس، آقای ناطق نوری ( از جانب آقای خاتمی) از سلطان قابوس دعوت کرد که از تهران دیدار کند و گفت شما قبل از انقلاب ایران را دیده اید، خوب است که پس از انقلاب هم دیدار داشته باشید. سلطان قابوس در ادامه اظهار داشت: یقین دارم که ایران خوب است و آرامش دارد و رشد پیدا خواهد کرد. آقای ناطق در پاسخ گفت: البته مسقط هم خوب پیشرفت کرده است.
سلطان قابوس گفت: این از ایمان است.

پیام تلفنی عجیب

ساعت ۱ بامداد روز چهارشنبه ۹/۲/۷۷ در حالی که در اتاق هتل در حال استراحت بودم تلفن زنگ زد و تلفنچی گفت با واشنگتون صحبت کنید. زمان تلفن و محل آن قدری غیرعادی به نظر می رسید. از آن طرف خط فردی به زبان فارسی سلام کرده و با صدای گرم احوالپرسی و و شوخی کرد. او می گفت آقای صدر چرا دیگر ما را تحویل نمی گیری و از احوال ما سراغ نمی گیری. صدایش آشنا بود اما هر چه تلاش کردم نتوانستم او را به یادآوم. بالاخره او خود را معرفی کرد و گفت: من امیر محلاتی هستم.
ایشان از همکاران قبلی در وزارت خارجه بود که بعدها به امریکا رفت. ظاهرا ایشان با نمایندگی در نیویورک به طور غیر مستقیم همکاری می کند و با برخی از مسئولان سیاست خارجی در ارتباط بود.
ایشان گفت یکی از محققان آمریکایی که به روی مسائل خاورمیانه کار می کند و قبلا به دعوت آقای دکتر خوشرو جهت شرکت در سمینار خلیخ فارس به ایران آمده است اکنون در هتل شرایتون (محل اقامت ما در در کویت) است و علاقه مند به ملاقات با شما است. من(محلاتی) فکر می کنم اگر این ملاقات انجام شود بسیار مفید است. سپس آقای محلاتی نام و شماره اتاق او را داد تا بعدا با او ملاقات شود.
من چون به هیچ وجه برنامه ملاقات با او را نداشتم بلافاصله نام و شماره اتاق را که یادداشت کرده بودم از بین بردم. نکته عجیب این بود که چگونه آقای محلاتی در آمریکا محل اقامت ما در کویت را پیدا کرده و یکجا بودن هیئت ایرانی را با آن فرد آمریکایی فهمیده بود. ابتدا این مسئله برایم بسیار مشکوک بود ولی بعدا فکر کردم شاید خود آن فرد آمریکایی در هتل محل اقامت ما بوده و اطلاعات را به آقای محلاتی داده و از وی درخواست ملاقات کرده است.
نکته جالب اینکه بر فرض قبول ملاقات، آن فرد آمریکایی باید به دیدن من می آمد، زیرا آن فرد درخواست داشت ولی جناب محلاتی که این پروتکل ها را به خوبی می داند، توجهی به این امر نکرد.

منبع: پایگاه جماران

تاریخ درج مطلب: شنبه، ۲۲ مهر، ۱۳۹۶ ۵:۴۲ ب.ظ

دسته بندی: خاطرات سیاسی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

× 8 = 80

چندرسانه‌ای