روایتی از دوران تحصیل آیت الله سید یحیی جعفری؛ آخوند شدن در دورانی که طلبه بودن جرات و ایمان خالص لازم داشت!

دکتر محمد شیخ الرئیس کرمانی نوشت: روزگاری را به یاد دارم كه جوانی با قیافه‌ای مصمم و رفتاری مودّب همراه برادرش كه از دو چشم نابینا بود و دست در دست او داشت به مدرسه معصومیه كرمان به منظور ثبت‌نام جهت تحصیل علوم دینی آمد، گرچه آن تاریخ را به طور دقیق در خاطر ندارم ولی چنین پندارم كه حدود سال 1325 هجری شمسی بود.
مرحوم حجت‌‌الاسلام سیدجواد نیشابوری كه روحانی خوش برخورد و متدینی بود و نظامت و رسیدگی به امور مدرسه و طلاب را برعهده داشت از این دو برادر كه آثار ایمان و اخلاص در وجناتشان پیدا بود استقبال كرد، لیكن چون در مدرسه معصومیه حجره خالی متناسب با این دو عزیز موجود نبود به مدرسه محمودیه كه تازه از مهجوریت درآمده بود و مرحوم آخوند ملااحمد مقدس با علاقمندی و حضورش مدیریتی بر آن داشت، راهنمایی شدند. به خاطر دارم كه در اولین حجره دست چپ ورودی مدرسه رحل اقامت افكندند و این در حالی بود كه تعداد معدودی طلبه در برخی حجرات آن مدرسه ساكن بودند.
در آن زمان كه مردم مرعوب (هو و جنجال) علوم به اصطلاح جدید و كلاسیك شده بودند طلبه شدن جهادی عظیم بود و نیتی پاك و اخلاصی تمام می‌طلبید، با رفتار ضدمذهبی كه در حكومت رضاخان بر كشور تحمیل شده بود و تبلیغات وسیعی كه روشنفكرنماها برای ارزش‌دادن انحصاری به علوم تجربی به راه انداخته بودند روی آوردن به علوم دینی و نظری نوعی ضدارزش قلمداد می‌شد و ازاین روی طلاب علوم دینی در هیاهوی این تبلیغات و شبهه‌افكنی‌ها به استهزا گرفته و تحقیر می‌شدند شخص نگارنده كه در آن زمان به عنوان طلبه مدرسه معصومیه مشغول به تحصیل بودم و هر روز، به استثنای روزهای تعطیل از منزل پدری در محله چهارسوق كهنه به مدرسه معصومیه می‌رفتم بارها مورد تمسخر و تحقیر واقع می‌شدم، همین كه لباس بلند (پالتو) و كلاه نمدی یا عبا و عمامه كه نشان طلبگی شمرده می‌شدند بر تن كسی دیده می‌شد احتمال نثار طعنه و تمسخر و متلك‌گویی از طرف بعضی از عابران و ناظران قوت می‌گرفت.
در آن روزگار طلبه‌شدن جرأت و همت و ایمان خالص لازم داشت و صبر و استقامتی مردافكن، كسانی كه به تحصیلات دبستانی و دبیرستانی و دانشگاهی روی می‌آوردند آینده خوبی از لحاظ شغلی، اقتصادی، اجتماعی و دستیابی به سمتها و منصب‌ها روبروی خود می‌دیدند و به آینده سرخوش بودند ولی كسانی كه به حوزه‌های علمیه و مدارس دینی عاشقانه دل می‌بستند آینده روشنی از لحاظ مالی و اجتماعی و دستیابی به پست و مقامی‌برای خود تصور نمی‌كردند تنها دلخوشی آن‌ها به این بود كه افتخار سربازی امام زمان(عج) را داشتند و امید به برخورداری از عنایات آن حضرت را در دل می‌پروراندند و خود را از انصار دین خدا می‌شمردند. الحدیث ذوشجون
در چنین جوی آقای سیدیحیی جعفری (آیت‌الله جعفری) با برادرش در مدرسه محمودیه مقیم حجره طلبگی شدند و با علاقمندی و جدیت به تحصیل پرداختند، همه روزه در ساعات اولیه روز فاصله مدرسه محمودیه تا مدرسه معصومیه را به سرعت و ارادت طی نموده در دروس مربوطه با شوق فراوان حاضر می‌شدند.
از مختصات بارز جناب آقای سید یحیی (آیت‌الله جعفری) این بود كه با سطحی خوانی درس مخالف بود و در هر درسی كه حاضر می‌شد مستشكل بود و تا مطلب را دقیق و ریشه‌ای نمی‌فهمید اجازه عبور به استاد محترم نمی‌داد، به سرعت درجات درسی را پیمود و كتب متداول حوزوی را كه طلاب بایستی بیاموزند آموخت و خود نیز در زمره مدرسین طلاب مراحل پایین‌تر قرار گرفت.
نگارنده حدود پانزده سال یا كمی‌بیشتر با ایشان هم درس و هم مباحثه بودم در آن زمان دروس‌ عالی طلبگی را در حوزه علمیه كرمان مرحوم آیت‌الله شیخ علی‌اكبر صالحی كرمانی و مرحوم آیت‌الله شیخ علی شیخ‌الرئیس كه مدرس رسمی‌حوزه بود تدریس می‌فرمودند جامعیت علمی‌و اخلاقی آن بزرگواران هنوز زبانزد معمرین اهل علم و فضل استان كرمان است.
كتب مربوط به ادبیات عرب، فقه، اصول فقه، كلام را كه در حوزه‌های علمیه به عنوان منابع معتبر ادبیات عرب و فقه و اصول و كلام شناخته می‌شدند نگارنده و معظم له با حضور منظم در حوزه‌های درسی معظم لهما و برخی از فضلای حوزه آموختیم.
تبصره علامه، شرایع‌الاسلام، شرح لمعه دمشقیه، معالم و قسمت عمده‌ای از كتاب قوانین میرزای قمی‌ و شرح تجرید العقائد و برخی كتب دیگر را از محضر درس مرحوم آیت‌الله شیخ علی شیخ‌الرئیس (پدر نگارنده) استفاده كردیم، كتب فوق كلا در علم فقه و اصول است به جز شرح تجرید كه در مباحث كلامی‌و معرفتی است.
كتب رسائل و مكاسب مرحوم شیخ مرتضی انصاری كه به ترتیب در علم اصول و فقه استدلالی و نیز مطول علامه تفتازانی را كه در علوم بلاغی است از محضر درس مرحوم آیت‌الله صالحی كرمانی آموختیم.
حاشیه ملا عبدالله در علم منطق و كتاب مفصل و معروف سیوطی در علم نحو و صرف را نیز به اتفاق ایشان از محضر درس آیت‌الله شیخ محمدعلی موحدی كرمانی (امام جمعه موقت فعلی تهران) بهره گرفتیم ایشان در آن زمان خود طلبه مدرسه معصومیه بود و در محضر درس آیت‌الله شیخ‌الرئیس و آیت‌الله صالحی شركت می‌كرد و حسب عرف و متداول حوزه‌های علمیه تدریس نیز می‌فرمود.
در تمام دوران تحصیل در حوزه علمیه كرمان كه به بخشی از آن اشاره شد جناب ایشان و نگارنده درس را به دقت فرا می‌گرفتیم و درس هر روز را در شب روز بعد مطالعه می‌كردیم و روز بعد به مباحثه آن می‌پرداختیم ضمن آن كه جلسات دروس روز را هم حاضر می‌شدیم و این شیوه همیشگی بود و ادامه داشت. معظم له در مباحثه چنان دقیق و ظریف وارد می‌شد كه هیچ زاویه تاریكی در درس نماند و اگر مسأله‌ای به طور دقیق حل نمی‌شد قبل از درس روز با استاد در میان گذاشته می‌شد.
نگارنده متجاوز از 60 سال با ایشان حشر و نشر دارد و بعد از دوران تحصیل در حوزه علمیه كرمان همچنان ارادت و مراوده با معظم له را حفظ كرده است. از لحاظ ثبات ایمانی و اخلاقی و اجتناب از شیفتگی به پست و مقام و خودخواهی، ایشان را كم‌نظیر و یا بی‌نظیر یافته است. اخیراً در هشتم مرداد 96 ایشان را در وقت وسیعی در كرمان دیدار كردم معظم له را از لحاظ تواضع و طمانینه و تجنب از خودبینی و تجمل به بلندنظری همان گونه یافتم كه 60 سال قبل بود. تغییر موقعیت‌ها تاثیری در اخلاق و رفتار ایشان نكرده و از این رو بین روزی كه طلبه‌ای ساده در مدرسه محمودیه و معصومیه كرمان به تحصیل مشغول بود تا امروز كه نماینده ولی‌فقیه و امام جمعه كرمان است فرقی و تفاوتی به چشم نمی‌خورد.
آیت‌الله صالحی به نقل فرزندِ آن مرحوم جناب دكتر محمدحسن صالحی كرمانی و فرزند دیگر آن مرحوم جناب آقای محمدعلی صالحی بارها از پدر شنیده‌اند كه می‌فرموده من درس را برای دو نفر می‌گویم و علاقمندی به دو كس مرا به مطالعه و تدریس پرمحتوا وامی‌دارد و دلخوشی‌ام به این دو طلبه است: سیدیحیی جعفری و شیخ محمد شیخ‌الرئیس.
جناب آقای علی‌اكبر مهرالحسنی ـ داماد آیت‌الله صالحی و سردفتر بازنشسته كه 30 سال در كسوت سردفتری با پرهیزكاری و درستكاری به مردم كرمان خدمت كرده و به صداقت و امانت در سطح استان معروف و مشهور است ـ نیز همین بیان را از اب‌الزوجه خود مرحوم آیت‌الله صالحی نقل می‌كند.

منبع: روزنامه اطلاعات، شماره 26785، یکشنبه 1396/5/15

تاریخ درج مطلب: یکشنبه، 15 مرداد، 1396 9:08 ق.ظ

دسته بندی: خاطرات مشاهیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

× seven = forty nine